อ.ดร.สิรภัทร นาคอ่อน คณะการแพทย์บูรณาการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ร่วมพัฒนางานวิจัยด้านการตรวจวินิจฉัยเชื้อปรสิตในเลือดโค ด้วยเทคนิค Triplex Polymerase Chain Reaction (Triplex PCR) ที่สามารถตรวจหาและจำแนกเชื้อสำคัญได้พร้อมกันถึง 3 ชนิด ได้แก่ Anaplasma marginale, Babesia bovis และ Babesia bigemina

เชื้อทั้งสามชนิดเป็นปรสิตในเลือดที่มีเห็บเป็นพาหะ และสามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อร่วมกันในโค ส่งผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์ ประสิทธิภาพการผลิต และสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจแก่เกษตรกร การตรวจด้วยวิธีดั้งเดิมโดยการย้อมสเมียร์เลือดและตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ แม้จะใช้กันอย่างแพร่หลาย แต่มีข้อจำกัดในการตรวจหาเชื้อในปริมาณต่ำและการแยกกรณีที่มีการติดเชื้อหลายชนิดพร้อมกัน

งานวิจัยนี้จึงพัฒนาวิธี Triplex PCR ที่สามารถตรวจเชื้อทั้ง 3 ชนิดได้ภายในปฏิกิริยาเดียว โดยให้ผลิตภัณฑ์ดีเอ็นเอที่มีขนาดแตกต่างกันอย่างชัดเจนสำหรับเชื้อแต่ละชนิด และมีความจำเพาะโดยไม่เกิดปฏิกิริยาข้ามกับเชื้อ Theileria spp. และ Trypanosoma evansi

เมื่อนำวิธีที่พัฒนาขึ้นไปทดสอบกับตัวอย่างเลือดโคจำนวน 114 ตัวอย่างจากประเทศไทย พบว่า Triplex PCR สามารถตรวจพบตัวอย่างที่ให้ผลบวกได้ 27 ตัวอย่าง หรือ 23.68% ขณะที่การตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์พบเพียง 5 ตัวอย่าง หรือ 4.39% สะท้อนถึงศักยภาพของเทคนิคระดับโมเลกุลในการเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจหาเชื้อ โดยเฉพาะกรณีที่มีปริมาณเชื้อต่ำหรือมีการติดเชื้อร่วมกัน

ผลการศึกษานี้เป็นอีกก้าวสำคัญของการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีชีวโมเลกุลเพื่อสุขภาพสัตว์ โดยวิธี Triplex PCR ที่พัฒนาขึ้นมีศักยภาพสำหรับใช้เป็นเครื่องมือในการตรวจวินิจฉัยประจำห้องปฏิบัติการทางสัตวแพทย์ ตลอดจนการเฝ้าระวังและศึกษาระบาดวิทยาของโรคปรสิตในเลือดโค ซึ่งสามารถสนับสนุนการวางแผนป้องกันและควบคุมโรคในภาคปศุสัตว์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ